عسل
تحریریه تولینک

عسل، شهد گل‌هاست که به وسیله زنبور عسل از گل‌‌ها مکیده و در کندوهای 6 ضلعی عسل دخیره می‌شود. بی‌شک عسل یکی از ابتدایی‌ترین مواد غذایی برسر سفره بشر بوده است چون قدیمی‌ترین فسیل انسان به 6 میلیون سال پیش برمی‌گردد ولی قدیمی‌ترین فسیل زنبور عسل 40میلیون سال قدمت دارد. نحوه تهیه عسل به این شکل است که زنبور عسل شهد گل‌ها را می‌مکد و درکیسه مخصوص بدنش نگهداری می‌کند. درمسیر برگشت به کندو مقداری آنزیم دیاستاز به شهد مکیده شده اضافه می‌کند که در نتیجه ماده غلیظی به نام عسل به دست می آید. طبق آمار سازمان جهانی غذا در سال 2013، 7/1 میلیون تن عسل تولید شده که در میان کشورهای تولید کننده، چین با تولید 28 درصد از این میزان عسل، مقام اول را دارد.

خواص عسل

در هر 100 گرم عسل، حدود 300 کالری انرژی وجود دارد که به همین دلیل ماده‌ای مقوی از دل طبیعت شناخته می‌شود. عسل به دلیل داشتن آهن، فسفر وکلسیم، دوای امراض استخوانی است و مشکل کمبود آهن را رفع می‌کند اما مهم‌ترین خاصیت عسل که باعث می‌شود در صنعت داروسازی استفاده شود و پزشکان توصیه دائمی برای خوردن آن بکنند، خاصیت آنتی بیوتیک و ضدعفونی کننده بودن عسل است؛ به همین دلیل عسل بهبوددهنده زخم‌هاست. دیاستازی هم که زنبور عسل در درون بدن خود به شهد گل‌ها اضافه می‌کند در عسل موجود است که موجب آب شدن چربی‌های اطراف قلب می‌شود.

خواص عسل با توجه نوع گل آن هم تغییر می‌کند. عسل گون در درمان بیماری‌های  پروستات، رماتیسم و بی خوابی توصیه می‌شود. عسل زرشک، تقویت کننده کبد است و بیماری‌های کبد را رفع می‌کند. عسل آویشن در درمان بیماری‌های تنگی نفس، آسم و سرفه موثر است و عسل عناب خون رسانی را تسریع می‌کند.

انواع عسل

مهم‌ترین دسته بندی عسل براساس گلی است که شهد آن مکیده شده مثل عسل گون، زرشک، آویشن و.... براین اساس عسل‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند: عسل تک گل و چندگل.

کندوهای عسل تگ گل در منطقه‌ای قرار گرفته‌اند که یک نوع گل وجود دارد اما کندوهای چند گل در دامنه کوه‌ها یا دشت‌هایی گذاشته می‌شود که چند نوع گل می‌رویند. در ایران عسل‌ها با نام منطقه جفرافیایی خود شناخته می‌شوند که گویای یک یا چند گل بودن عسل هم هست مثلا در منطقه کرمانشاه، خوانسار و همدان گل گون و در لار، طالقان، طارم و زنجان، گل آویشن می‌روید که عسل تگ گل به دست می‌آید اما در منطقه دماوند و اردبیل گل‌های متنوعی می‌رویند و در نتیجه عسل چند گل به دست می‌آید.

رنگ عسل هم براساس نوع گل متفاوت است و می‌تواند از زرد کمرنگ تا قهوه‌ای باشد مثلا عسل منطقه خراسان، به دلیل وجود گل زرشک مایه قرمز دارد.

نحوه تهیه عسل توسط کندوداران

کندوداران برای تهیه به 2 روش عمل می‌کنند:

1- جابه جایی: به تناسب فصل کندوهای خود را از جایی به جایی دیگر می‌برند مثلا کندوداران منطقه اردبیل در زمستان به اهواز می‌روند. به عسلی که به این روش به دست می‌آید، عسل طبیعی گفته می‌شود.

2- استفاده از شربت: در این روش کندوداران در فصل بی گلی، آب شکر، شیره انگور یا شیره  خرما به زنبورها می‌دهند. زنبورها قند دوکربنی را به قند یک کربنی تبدیل می‌کنند. به عسلی که به این روش به دست می‌آید عسل غیر طبیعی گفته می‌شود که همه خواص عسل طبیعی را دارد.

نحوه تشخیص عسل تقلبی

عسل تقلبی، عسلی است که از شیره ذرت یا شیره قند بدون دخالت زنبور عسل ساخته می‌شود. برای تشخیص عسل تقلبی می‌توانید به یکی از روش‌های زیر عمل کنید:

1- مقداری از عسل را درون یک لیوان آب سرد بریزید، اگر چسبندگی خودش را حفظ کرد، عسل طبیعی است اما اگر  شروع به حل شدن در آب کرد، تقلبی است.

2- عسل را از ظرفی به ظرف دیگر منتقل کنید، اگر روی آن حباب‌هایی تشکیل شد، عسل خوبی است.

3- عسل را با آب مخلوط و به آن ید اضافه کنید، اگر محلول به رنگ آبی در آمد، عسل تقلبی است.

4- مقداری عسل روی دستمال کاغذی بریزید؛ اگر رطوبتی به دستمال منتقل شد یعنی با آب رقیق شده است.

عسل در فرهنگ‌ و ادیان

همان طور که در ابتدای متن اشاره شد، عسل یک شیرین کننده طبیعی با قدمتی به اندازه طول تاریخ بشریت است. در نخستین کتاب‌های پزشکی به نقش شفا بخش این ماده غذایی اشاره شده است. در ادیان مختلف از عسل نام برده شده و در قران سوره‌ای به نام عسل وجود دارد. در فرهنگ ما، عسل علاوه بر خواص غذایی، نشان از شیرین کامی و خوشحالی ماندگار  دارد. به همین دلیل در سنت ازدواج ایرانی، عروس و داماد عسل دهان یکدیگر می‌گذارند تا کام هم را شیرین کنند و این شیرینی تداوم داشته باشد.

مصارف عسل

عسل علاوه بر مصرف خوراکی در خانه، استفاده دارویی دارد و  در آشپزی، شیرینی پزی و انواع نوشیدنی به کار می رود. عسل در تهیه ماسک‌های خانگی پوست و مو هم کاربرد دارد و هم چنین در انواع محصولات بهداشتی که با پایه طبیعی ساخته می‌شوند، استفاده می‌شود. خوردن عسل فقط برای کودکان زیر 2 سال، توصیه نمی‌شود چون ممکن است باعث ایجاد بوتولیسم در کودکان می‌شود.

مقاله های مرتبط

متن دیدگاه

دیدگاه ها