اسطوخودوس
تحریریه تولینک

اسطوخودوس یا لاوندرگیاهی است چندین ساله به ارتفاع حدود نیم متربا گل‌های بنفش رنگ و به صورت سنبله که در بسیاری از نقاط جهان به حالت خودرو می‌روید ولی چون اسانس آن از مصرف بالایی در صنایع داروسازی، آرایشی و بهداشتی برخوردار است، در سطوح وسیعی هم کشت می‌شود. برای مصرف خوراکی، اسطوخودوس را می‌توان به صورت دم کرده مصرف کرد تا کسانی که مشکلاتی مانند سردرد و یا بی خوابی دارند شفا پیدا کنند. در گذشته، مردم بالش خود را با  گل  این گیاه پر می‌کردند و تحقیقات در سال ۲۰۱۴ نشان داد که آروماتراپی اسطوخودوس می‌تواند یک  شیوه موثر برای بهبود کیفیت خواب باشد؛ به علاوه، روغن اسطوخودوس  به راحتی اعصاب کمک می‌کند. 

خواص

اسطوخودوس دارای خاصیت ضداضطراب بوده و صفراآور است. در منابع جدید، اثر ضد دیابت برای آن نیز قائل شده‌اند. عصاره گیاه لاوندر به دلیل داشتن خواص التیام بخش و تسکین دهنده‌ای که دارد در کاهش التهاب و سوزش محل گزش حشرات بسیار موثر است. این عصاره هم‌چنین می‌تواند به عنوان یک ضدعفونی کننده برای شست وشوی زخم‌های سطحی مورد استفاده قرار گیرد.

 

طریقه مصرف

اسطوخودوس و اگزما: افزودن چند قطره اسانس اسطوخودوس به کرم بابونه و مخلوط کردن آن‌ها برای اگزما مفید است. این کرم باید به صورت موضعی مصرف شود.

اسطوخودوس و بیماری‌های ریوی: برای درمان بیماری‌های ریوی 2 تا 3 قطره روغن اسطوخودوس را با یک قاشق غذاخوری روغن بادام  یا روغن زیتون مخلوط کرده و سینه و پشت بیمار را ماساژ دهید.

اسطوخودوس و درمان بی خوابی وتقویت حافظه: برای رفع بی‌خوابی  یک قاشق چایخوری پودر اسطوخودوس را با یک قاشق چایخوری پودر سنبل الطیب مخلوط کرده، در یک لیوان آب جوش ریخته و به مدت 10 دقیقه دم کنید. این دم کرده را یک ساعت قبل از رفتن به رختخواب میل کنید تا بی‌خوابی شما برطرف شود؛ همچنین به اعتقاد متخصصان طب سنتی، نوشیدن یک فنجان عرق لاوندر هر شب پیش از خواب و به مدت 30 تا 40 روز می‌تواند تاثیر زیادی در افزایش توان مغز، بهبود عملکرد آن و تقویت حافظه داشته باشد.

اسطوخودوس و رفع ضعف بیماری: یک قاشق غذاخوری از پودر برگ‌های خشک شده لاوندر را با یک قاشق غذاخوری عسل و یک لیوان آب گرم مخلوط کنید. نوشیدن این ترکیب می‌تواند در مدت کوتاهی ضعف بیمار را برطرف کرده و سرگیجه را از بین ببرد.

اسطوخودوس و درمان کوفتگی: کمپرس جوشانده گیاه اسطوخودوس در تسکین دردهای ناشی از کوفتگی‌ها، خستگی و ضرب دیدگی‌ها بسیار موثر است. برای تهیه این کمپرس کافی است ۳ تا ۴ قاشق غذاخوری از گیاه خشک شده لاوندر را با ۲ لیوان آب مخلوط کرده و روی حرارت قرار دهید. پس از آنکه این مخلوط به مدت ۱۰ دقیقه جوشید، آن را صاف کرده و اجازه دهید به اندازه کافی سرد شود؛ سپس این مایع را با کمک دستمالی نخی و تمیز روی موضع مورد نظر کمپرس کنید. بهتر است اجازه دهید تا این مایع به اندازه کافی سرد شود زیرا گرمای آن ممکن است موجب بروز خونریزی های زیر پوستی در ناحیه ضرب دیده شود.

اسطوخودوس و درمان دل پیچه: افرادی که با خوردن مسهل به پیچش شکم مبتلا می‌شوند، اگر مقداری اسطوخودوس را با کمی تخم کرفس و قدری آویشن بجوشانند و همراه با مسهلی که انتخاب شده بخورند از پیچش شکم آنان در هنگام عمل دفع جلوگیری ‌می‌شود.

 

موارد استفاده

1-        از آن‌جا که روغن سنبله‌ اسطوخودوس ارزان است، در تولید صابون استفاده می‌شود.

2-        اسانس سنبله اسطوخودوس در عطریات، تا غلظت 2/1 درصد به کار می‌رود.

3-        مقدار کمی از روغن گیاه (004/0 – 002/0 درصد) برای طمع غذا مصرف می‌شود.

4-        از گیاه و یا عصاره‌ی آن، در داروهای آرام بخش استفاده‌های زیادی به عمل می‌آید.

5-        کرم، لوسیون، روغن ماساژ و محلول‌های تقویت مو از دیگر فرآورده‌های اسطوخودوس هستند.

6-        امروزه عصاره چای کیسه‌ای و روغن این گیاه به صورت صنعتی توسط کارخانه‌های تولید گیاهان دارویی در اختیار مصرف کنندگان قرار می‌گیرد.

منع مصرف

اسطوخودوس گیاهی است بی ضرر که همه می‌توانند از آن استفاده کنند؛ فقط برای اشخاص صفراوی مزاج خوب نیست و باعث آشفتگی ‌می‌شود. اینگونه اشخاص باید آن را با سکنجبین یا کتیرا بخورند .

نکته

  • عصاره‌ی گیاه اسطوخودوس باید دور از نور و هوا و در شیشه‌های رنگی نگه‌داری شود؛ همچنین اسطوخودوس نباید در ظروف پلاستیکی استفاده شود.
  • گیاهی که در بازار سنتی ایران به نام اسطوخودوس معروف است، سر شاخه‌های گلدار گیاه   Nepeta menthoides   است. این گیاه از خانواده‌ نعناع بوده، دارای اسانس معطری است و به عنوان آرام بخش، برطرف کننده دردهای معده و تب بر استفاده می‌شود. این محصول را در بازار سنتی یا عطاری‌ها و بعضی منابع به اشتباه مربوط به گیاه Lavandula stoeches می‌دانند؛ در حالی که این گیاه در ایران رویش ندارد.

تاریخچه

 در قدیم از اسطوخودوس برای از بین بردن بید استفاده می کردند. دانیال فستی می گوید: ”اسطوخودوس به اندازه گلوله‌های نفتالین و دیگر حشره کش‌های سمی برای از بین بردن بیدها موثر است”. در جنگ جهانی اول از خواص دارویی این گیاه برای درمان و ضدعفونی کردن زخم‌ها استفاده می‌‌کردند. کشاورزان انگلیسی برای پیشگیری از سردرد و آفتاب‌زدگی، گل‌های این گیاه را درون کلاه‌های خود می‌گذاشتند.

مقاله های مرتبط

متن دیدگاه

دیدگاه ها