ازگیل
تحریریه تولینک

ازگیل که در گویش گیلکی به آن کونوس و در گویش مازندرانی کندس می‌گویند، در مکانی سایه روشن در جنگل‌های آفتابگیر رشد می‌کند. ازگیل  شبیه زالزاک است با این تفاوت که میوه ازگیل درشت‌تر و قهوه‌ای رنگ و طعمش شیرین و کمی گس است. ازگیل‌های کلاردشت ریز و اندکی بزرگتر از فندق هستند.  ازگیل را به صورت خام به عنوان میوه ای لذیذ، مطبوع و تقویت کننده مصرف می‌کنند، برخی نیز کنس را شور می اندازند و به عنوان چاشنی استفاده می‌کنند. خواص دارویی ازگیل از روزگاران بسیار دور مورد توجه بوده، بقراط ازگیل را برای مبتلایان به ترشی معده و مدفوع سوزان و عوارض تب موثر می دانست. ازگیل از نظر غذایی شبیه «به»است.

خواص و فواید

ازگیل سرشار از ویتامین های B و C و قند، تانن، سلولز، هیدرات کربن و اسید سیتریک است. ازترکیب برگ ازگیل و چند ماده دیگر برای ساخت اکسپتورانت (داروی خلط آور) و مسکن برای درد سینه استفاده می شود.

ازگیل و تقویت اعصاب: ویتامین «ب» ازگیل، اعصاب را تقویت می کند و از نظر تغذیه اهمیت دارد.

ازگیل و درمان خونریزی: خورن ازگیل خام، خصوصاً نارس آن که تانن بیشتری دارد در معالجه خونریزی‌های داخلی مانند بواسیر اثر شفا بخش دارد. از خاک اره چوب ازگیل نیز براى جلوگیرى از خونریزى استفاده می‌کنند. میوه تازه و رسیده ازگیل یا کنسرو آن برای درمان اختلال قاعدگی خانم ها کاملاً مفید است.

ازگیل و بیماری های دهانی: غرغره کردن جوشانده برگ ازگیل، آبسه دهان و مخاط گلو و زخم دهان  را درمان می‌کند که باید روزی 3 بار انجام شود. جوشانده برگ ازگیل، ‌در تقویت پوست های ظریف نیز تاثیر دارد.

ازگیل و مشکلات کلیوی: اصلی‌ترین کاربرد ازگیل برای برطرف کردن مشکلات کلیوی است؛ زیرا آب مولکولی فراوانی دارد و بدن را سم زدایی می‌کند. دانه ازگیل ضد سنگ کلیه است.

ازگیل و فشارخون: ازگیل یکی از میوه‌هایی است که سرشار از پتاسیم است؛ به همین علت برای افرادی که مبتلا به فشارخون بالا هستند، مناسب است. بسیاری از مطالعات نشان می‌دهد که افراد مبتلا به فشارخون بالا، باید مصرف مواد غذایی سرشار از سدیم را کاهش دهند و در عوض مصرف مواد غذایی سرشار از پتاسیم، منیزیم و کلسیم را افزایش دهند.

ازگیل و افراد دیابتی: میوه ازگیل از قند کمی تشکیل شده و برای افراد دیابتی بسیار مناسب است؛ همچنین سرشار از فیبر بوده که به کنترل قند خون کمک می‌کند.

ازگیل در درمان التهاب‌های روده‌ای: برای این منظور بسیاری از منابع توصیه می‌کنند تا این میوه را پوست بگیرید، هسته‌هایش را جدا کنید و قسمت باقیمانده میوه را با کمی شیر مخلوط کرده و سپس مصرف نمایید. درهنگام استفاده باید 230 گرم ازگیل را در کمی شیر حل کنید و بنوشید. ازگیل سرشار ازتانن است که بهترین دارو برای درمان عفونت‌های روده بزرگ به شمار می‌آید.

ازگیل ومشکلات دستگاه گوارش: میوه ازگیل مواد معده را مرتب می‌کند و برای اسهال بسیار مفید است.

ازگیل واختلال دفع: ازگیل برای برطرف کردن اختلالات دفعی و به عنوان ادرارآور شناخته شده است.

ازگیل و چاقی: بسیاری از منابع این میوه را چاق‌کننده و اشتهاآور معرفی می‌کنند.

 

مضرات ازگیل

  • زیاده روی در خوردن ازگیل برای کلیه‌ها مضر است.
  • در زمان مصرف مواظب دانه‌های ازگیل باشید، زیرا این دانه‌ها سرشار از اسید هیدرو سیانید هستند که سمی هستند.

نکات

  1. میوه ازگیل بسیار سخت و اسیدی است و تا زمانیکه خوب رسیده نشود قابل خوردن نیست.
  2. به ازگیل خرمای گیلان نیز می گویند.

ازگیل در فرهنگ

آوکونوس در اغلب خانه‌های گیلان از پاییز تا بهار یافت می‌شود که آن را در خمره‌هایی نگه می دارند و هر وقت هوس کنند ازگیل تازه، پخته و رسیده را از خم بیرون می‌آورند و آن را با گلپر و نمک می‌خورند (آو= آب و کونوس = ازگیل). آوکونوس یکی خوردنی‌هایی است که در این منطقه در شب یلدا رواج دارد. در خانواده‌هایی که پسرشان را داماد یا نامزد کرده‌اند رسم است که طبقی برای خانواده نوعروس می‌فرستند. در این طبق میوه‌ها و خوراکی‌ها و تنقلات ویژه شب چله آراسته می‌شود و در وسط طبق هم یک ماهی بزرگ (معمولا ماهی سفید) تازه و خام همراه با تزیین سبزیجات قرار می‌گیرد که معتقدند باعث خیر و برکت و فراوانی روزی زوج جدید و همچنین سلامت و باروری نوعروس می‌شود. قلندران و درویشان از قدیم چوبدستى و چماق خود را از چوب ازگیل درست مى‌کردند و معتقد بودند که در دست داشتن چوب ازگیل خواص زیادى دارد. اخیرا یکى از پزشکان سرشناس اروپا معتقد است که اگر زنان باردار گردن بندى از چوب ازگیل به گردن آویزان نمایند، از سقط جنین آنها خوددارى خواهد شد. در ایران براساس رسمی باستانی، جشنواره ' کنس دشو' در آمل برگزار می‌شود.

موارد استفاده

  • از پخت کنس یا ازگیل، در تهیه انواع غذاهای محلی مثل ترش آش، گرناآش، فسنجون، پخت نوعی ته چین مرغ محلی، مرغ ترش و تهیه نوعی نان پیازی استفاده می کنند.
  • از ازگیل جهت تهیه شربت و کنسرو ازگیل نیز استفاده می‌شود. در گذشته برخی از گیلانیان از میوه ازگیل برای پختن مربا استفاده می‌کردند  که  امروزه دیگر رایج نیست اما در برخی نقاط دیگر دنیا همچنان از ازگیل مربا و ژله فراهم می‌سازند.

 

تاریخچه

ازگیل از حدود سه هزار سال پیش در جنوب دریای خزر و در مناطق گیلان و مازندران كشت می‌شد. 700سال پیش از میلاد به یونان و در 200 سال پیش از میلاد به روم رسید. کاشت این میوه از طریق رومی ها در بقیه ی اروپا گسترش یافت. در حال حاضر ازگیل در همهٔ جنگل‌های شمال ایران از ارسباران تا چناران (بجنورد) ودر همهٔ بلندی‌های کرانه‌های دریا در دامنه جنوبی البرز و مناطق استپی می‌روید.

مقاله های مرتبط

متن دیدگاه

دیدگاه ها