خارشتر
تحریریه تولینک

در بیابان‌ها و دشت‌های کم ارتفاع، درختچه‌های کوچک و گسترده‌ای به بلندی نیم متر تا یک متر و خاردار به نام خارشتر وجود دارد که کرک‌های تیزی دارد. بوته‌های خارشتر نیمه‌ درختچه‌ای و نیمه‌چوبی است که تا ارتفاع ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر می‌رسد. این گیاه مقاوم به سرما و دارای ریشه عمیق است که به آب کمی نیاز دارد. خارشتر برای گیاهانی مانند غلات و چغندر به عنوان علف هرز به شمار می‌آید. یکی از محصولات مهم گیاه خارشتر، ترنجین است که از شیرابه‌های برگ و ساقه آن به دست می‌آید.

 خواص

طبیعت خارشتر از نظر حکمای طبّ سنتی، خیلی گرم‌ وخشک است. اسهال، برونشیت مزمن، عفونت ریه و رماتیسم را درمان می‌کند. خارشتر علاج تپش قلب و سرطان است. این گیاه در شستشوی زخم، انگل روده، هضم غذا، تقویت دستگاه هاضمه و بواسیر موثر است. خارشتر تصفیه کننده خون، ضدعفونی کننده کلیه وآنتی بیوتیک  است.  از خارشتر به‌عنوان ادرارآور و مُسهِل استفاده می‌شود؛ همچنین  جوشانده آن ایجاد عرق می کند و مالیدن روغن برگ‌های آن برای روماتیسم مفید است. بر طبق تحقیقات جدید مشخص شده که مواد موجود در ریشه خارشتر می‌تواند در تقویت سیستم دفاعی بدن مؤثر واقع شود. خارشتر برای رفع صفرا و سنگ کلیه و مثانه مؤثر است. خارشتر یکی از علوفه‌های خوراکی برای دام‌ها به ویژه بزهاست. عرق خارشتر در کاهش وزن موثراست. آب مقطری که از سرشاخه این گیاه به دست می‌آید، ادرار آور است و برای دفع سنگ کلیه و سیاه سرفه کودکان استفاده می‌شود. خارشتر همچنین دفع کننده انگل روده است. خارشتر باعث بیرون راندن اسید اوریک می‌شود. 

نحوه مصرف

  • برای شستشوی زخم‌ها، 40 گرم خارشتر را به مدت 10 دقیقه جوشانده و سپس شستشو دهید.
  • کسانی که مبتلا به سرطان هستند، 40 گرم خارشتر را در یک لیتر آب 20 به مدت دقیقه دم‌کرده، بعد از هر غذا یک فنجان از آن را میل کنند.
  • برای تقویت دستگاه هاضمه و معده از دم‌کرده خارشتر استفاده شود.
  • برای تصفیه کردن خون حدود 5 گرم خارشتر را در 200 سی‌سی آب‌جوش به مدت 10 دقیقه دم‌کرده، قبل از غذا یک فنجان میل شود.
  • خارشترضدعفونی کننده کلیه است که می‌توان به صورت دمکرده آن را استفاده کرد.
  • خارشتر برای بیماری‌های عصبی، مالیخولیا و هیستری مفید است که باید روزی 3 فنجان میل شود.

نکات مهم

بیماران مبتلا به حصبه، اسهال خونی، بواسیر، خون‌ادراری و آبله نباید از ترنجبین استفاده کنند. ترنجبین، مضرّ طحال است و برای اشخاص گرم‌مزاج، مناسب نیست. گرچه از قی کردن در زمان حاملگی جلوگیری می‌کند ولی مصرف آن برای خانم‌های حامله مضر است. خارشتر برای ریه ضرر دارد و مصلح آن افسنتین است.

تاریخچه

در دنیا ۱۲گونه خارشتر وجود دارد که فقط ۲گونه آن در ایران می‌روید. خارشتر را سابقاً در خراسان و یزد با روشی  سنتی از آن قند تهیه می‌کردند. هم‌اکنون نیز در صنعت ساخت گَز مورد مصرف قرار می‌گیرد. ابوریحان محمدبن احمد بیرونی اولین فردی بود که ثابت کرد ترنجبینی که از گیاهی به نام «الحاج» به دست می آید همان مَنّ قرآن است؛ همچنین بیان کرد  حشرات بسیار کوچکی که روی بعضی از این درختان زندگی می کنند، مولّد ترنجبین هستند.

مقاله های مرتبط

متن دیدگاه

دیدگاه ها