اسپرزه
تحریریه تولینک

اسپرزه، دانه گیاهی از خانواده بارهنگ است که گیاهی یک ساله، علفی و کوتاه دارد و بلندی آن به 10  تا 40 سانتیمتر می‌رسد. حدود 30 درصد پوشش دانه اسپرزه را یک ماده جاذب آب به نام موسیلاژ تشکیل می‌دهد که پس از جذب آب، لعاب می‌دهد و هر دانه تا 10 برابر حجمش متورم می‌شود و شکل لعابی ژلاتینی به خود می‌گیرد.

خواص

طبیعت اسپرزه سرد و تر است. نوع سفید رنگ آن مرغوبترست و در آب ته نشین می‌شود. خوردن لعاب آن موجب تسکین حرارت و تشنگی می‌شود و در تب های گرم، غلیان خون، ناراحتی  سینه، حلق و زبان موثر است. اسپرزه برای درمان سردرد، زخم روده و  یبوست  که دارای منشاء صفراوی یا عوارض حاصله از خوردن داروهای گرم باشد، بسیار مفید است. در تمام موارد فوق لعاب آن به تنهایی یا مخلوط با روغن بادام شیرین خورده می‌شود. مصرف موضعی ضماد لعاب اسفرزه که با سرکه و روغن گلسرخ ترکیب شده باشد، برای تسکین درد مفاصل ، نقرس و نرم کردن ورم‌ها، به خصوص ورم‌های پشت گوش نفع دارد. ضماد کوبیده اسپرزه همراه با گلاب و روغن بنفشه سردردهای گرم را تسکین می‌دهد و باعث رفع خشکی دماغ وآرامش اعصاب می‌شود؛ همچنین برای رشد و نرم کردن مو و جلوگیری از دو تا شدن تارهای مو بسیار مفید است اما باید مالیدن ضماد، چند روز پی در پی تکرار شود. اسفرزه میزان قند، انسولین، کلسترول بد خون و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را کاهش می‌دهد؛ همچنین ضد باکتری، ضد سرطان و ضد تب است. اسپرزه خاصیت هضم کننده، ادرارآور، نفخ زا دارد. اسپرزه محافظ کبد، قابض، کاهش دهنده‌ اسید اوریک و مسهل است و در درمان بواسیر، خونریزی نامرتب قاعدگی نقش دارد.

نحوه مصرف

  • در مجله اتحادیه پزشکان آمریکا آمده است که اسپرزه در مدت 12 هفته 5 درصد کلسترول را کاهش می‌دهد.
  • یک قاشق مرباخوری تخم اسفرزه که 3 بار در روز خورده شود و هر بار دو لیوان آب ولرم با آن نوشیده شود، اثر محسوسی در تخلیه و رفع یبوست دارد. گفته می‌شود که پوشش بیرونی این تخمه‌های ریز باعث لاغری می‌شود. می‌توانید از تخم یا پودر اسفرزه به عنوان مکملی برای لاغری استفاده کنید، فقط کافی است ده تا بیست دقیقه قبل از غذا آن را مصرف کنید. اسفرزه سرشار از فیبرهای غذایی است و بهتر است در ابتدا به میزان کم مصرف شود.
  • اسپرزه را با آب مخلوط کنید و مدام به جای آب از آن میل کنید، اگر دائم جرعه جرعه نوشیده شود، گرفتگی صدا که از گرمی و حرارت باشد را برطرف می سازد، اسپرزه در کاهش درد و رفع خارش و قطع خونریزی بواسیر موثر است.
  • اسپرزه را با عناب در آب بخیسانید و آب آن را صبح ناشتا بخورید. با مقداری از آن بدن را هم بشویید، خارش قسمت‌های زنانه یا واژینال را برطرف می‌سازد.
  • 20گرم اسپرزه را در یک لیوان آب جوشانده و 4 روز تکرار کنید، به دفع سنگ کیسه صفرا کمک می‌کند.
  • اگر اسفرزه را با تخم شربتی و خاکشیر (هر کدام 100 گرم) ترکیب کرده و هر روز یک قاشق سوپ خوری از آن را در 2 لیوان آب حل و مصرف کنیم، برای رفع خارش تن، تصفیه خون و باز شدن اشتها مفید است.
  • هر روز صبح، ظهر و شب و هر بار یک قاشق شربت خوری از این گیاه را در یک فنجان آب جوش همراه با نبات شیرین  میل کنید. این روش، اسهال خونی را درمان و از خونریزی زیاد  دردوران قاعدگی جلوگیری می‌کند.
  • اسپرزه را بو دهید و هر روز بخورید. اسهال‌های طولانی و مزمن را درمان می‌کند.
  • لعاب این گیاه را دائم در گلو قرقره کنید و جرعه جرعه نیز بخورید، گلودرد را درمان می‌کند و اگر آب آن را در دهان نگه دارید، برفک، سوختگی، طاول و زخم‌های دهان را از بین می‌برد.

 نکات مهم

  •  در استعمال داخلی اسفرزه هیچ گاه نباید تخم آن کوبیده شود، زیرا خوردن کوبیده آن خطرناک است. مصرف حدود 40 گرم تخم اسفرزه کوبیده شده موجب سرد شدن بدن، تخدیر، تنگی نفس، آشفتگی و سرانجام منجر به غش و توقف نبض می‌شود.
  • سازمان غذا و داروی آمریکا اعلام کرده است که مصرف بی‌رویه و نامناسب اسفرزه (به عنوان مثال بدون نوشیدن آب کافی، برای افراد آلرژیک به اسفرزه و همچنین افرادی که قبلاً جراحی روده انجام داده‌اند) می‌تواند باعث انسداد مری، تنگی نفس و آسفیکسی یا خفگی در جنین و نوزاد شود.
  •  نتایج پژوهش آمریکایی نشان می‌دهد در مصرف مکمل فیبرهای اسفرزه در بیمارانی با سابقه‌ آدنوم کولورکتال، باعث تشدید و بازگشت بیماری می‌شود. برای پیشگیری از عوارض مشکلات بعد از مصرف اسفرزه توصیه می‌شود که به همراه آن آب زیادی بنوشید. نوشیدن یک لیوان آب بعد از مصرف اسفرزه از حجیم شدن این دانه‌ها در گلو جلوگیری می‌کند.
  • به  افرادی که از مشکلاتی مانند نفخ، گاز معده و درد معده رنج می‌برند، توصیه می‌شود که در ابتدا با مصرف کم اسفرزه شروع کنند.
  • اگر بعد از مصرف اسفرزه دچار تپش قلب، سرگیجه یا خون در مدفوع شدید مصرف آن را قطع و به پزشک مراجعه کنید.
  •  توجه داشته باشید که مصرف مکمل اسفرزه می‌تواند در جذب برخی از داروها مانند داروهای ضدافسردگی، ضد صرع، ضد دیابت و برخی از داروهایی که برای مشکلات قلبی یا کاهش چربی خون تجویز می‌شوند اختلال ایجاد کنند. اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید نباید از مکمل اسپرزه استفاده کنید.  مصرف اسفرزه باید حداقل دو تا 4 ساعت قبل از داورهای دیگر باشد.
  •  اگر از بیماری‌های کلیوی رنج می‌برید قبل از مصرف اسفرزه حتماً با پزشکتان مشورت کنید.

تاریخچه

استفاده از اسفرزه به زمان بسیار دور می‌رسد. مصرف آن در اروپا، آمریکای شمالی، هندوستان و نیوزلند بسیار زیاد بوده است.  چون انگلیسی‌ها اسپرزه را در بسیاری از نقاط گسترش داده‌اند، به نام پای مرد انگلیسی مشهور شده است. این گیاه، بومی ایران و هندوستان است  وبه دیگر نقاط جهان صادر می‌شود.

 

مقاله های مرتبط

متن دیدگاه

دیدگاه ها